Ιστορικό Ιεράς Μητροπόλεως Πάφου
Το ψηφιδωτό που εικονίζει το αποστολικό
κήρυγμα στην Πάφο το 46μΧ Η Μητρόπολη ως έχει σήμερα
Η Εκκλησία της Πάφου ιδρύθηκε το 46 μ.Χ. από τους Αποστόλους Παύλο και Βαρνάβα. H Πάφος τότε ήταν η πρωτεύουσα του νησιού και η έδρα του Ρωμαίου Ανθυπάτου. Εδώ ασπάστηκε το Χριστιανισμό ο πρώτος Ρωμαίος επίσημος διοικητής, ο Ανθύπατος Σέργιος Παύλος (πρ.18, 6-12), γεγονός όχι μόνο σημαντικό για την Κύπρο, αλλά και για την ιστορία και τον πολιτισμό όλης της ανθρωπότητας. Είναι η απαρχή της εξάπλωσης του χριστιανισμού σ' όλο τον κόσμο. Χαρακτηρίστηκε σαν η πρώτη δυναμική και θριαμβευτική νίκη του χριστιανισμού στις ανώτερες τάξεις της ρωμαϊκής κοινωνίας.
Το ιεραποστολικό έργο των Αποστόλων Βαρνάβα και Παύλου συνέχισαν ο Άγιος Ηρακλείδιος και κατόπιν ο Επίσκοπος Επαφράς ο οποίος χειροτονήθηκε από τον Αγ. Ηρακλείδιο, κατόπιν εντολής του Αποστόλου Παύλου. ΄Εχοντας συμπαραστάτη τον Απόστολο Βαρνάβα συνέβαλαν στην εξάπλωση και εδραίωση του Χριστιανισμού στην Πάφο.
Κατά τους τρεις πρώτους χριστιανικούς αιώνες, δεν υπάρχουν γραπτές πληροφορίες για την Εκκλησία της Πάφου, όπως και για την Εκκλησία της Κύπρου.
Από το 330 η Κύπρος ανήκει στο Βυζαντινό Κράτος, του οποίου επίσημη θρησκεία είναι η Χριστιανική, και περί τα τέλη του 4ου αιώνα η επικράτηση του Χριστιανισμού είναι πια οριστική. Μέχρι τους σεισμούς του 332 και 342 που κατάστρεψαν την Πάφο ο επίσκοπος Πάφου φαίνεται ότι ασκούσε καθήκοντα Μητροπολίτη, αφού η Πάφος ήταν η Μητρόπολη, δηλαδή η πρωτεύουσα.
Μετά τους καταστρεπτικούς σεισμούς του 4ου αιώνα η Σαλαμίνα αντικατέστησε την Πάφο σαν Μητρόπολη και ο Επίσκοπος Σαλαμίνος προήχθη σε Μητροπολίτη. Το τελευταίο τέταρτο του 4ου αιώνα η Πάφος ανακάμπτει οικονομικά με αποτέλεσμα την καλύτερη οργάνωση της Εκκλησίας, και την ανοικοδόμηση μεγάλων χριστιανικών ναών, όπως η βασιλική της Αγίας Κυριακής (μια από τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες βασιλικές της Κύπρου) και η βασιλική της Παναγίας Λιμενιώτισσας.
Η Εκκλησία της Κύπρου μετείχε σε όλους τους αγώνες ενάντια στις αιρέσεις και εκπροσωπείτο σε όλες τις Οικουμενικές Συνόδους. Ο Επίσκοπος Πάφου Κύριλλος ή Κυριακός μετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο το 325 στη Νίκαια, ο Επίσκοπος Πάφου Ιούλιος πήρε μέρος στη Β΄ Οικουμενική Σύνοδο που συνήλθε στην Κωνσταντινούπολη το 381, και ο Πάφου Σαπρίκιος πήρε μέρος στην Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Εφέσου το 431, που κατεδίκασε το Νεστόριο και επικύρωσε το Αυτοκέφαλο της Εκκλησίας της Κύπρου.
Το 653 η Πάφος καταλήφθηκε από τους Άραβες και υπέστη πολλές δοκιμασίες. Οι κάτοικοι εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους, και οι δύο μεγάλες βασιλικές της Πάφου, της Αγίας Κυριακής και της Παναγίας της Λιμενιώτισσας, μετατράπηκαν σε στάβλους και χώρους διαμονής του στρατού. Το 680 οι Άραβες έφυγαν, και οι κάτοικοι της Πάφου ξαναγύρισαν και ξανάκτισαν τις βασιλικές που είχαν καταστραφεί, ενώ ταυτόχρονα κτίσθηκαν και άλλοι ναοί. Η πόλη της Πάφου άρχισε να επεκτείνεται προς τ' ανατολικά. Η χριστιανική θρησκεία συνεχίστηκε κατά τους αιώνες που ακολούθησαν, παρόλο ότι δεν υπάρχουν γραπτές πληροφορίες για την Εκκλησία της Πάφου.
Τη Βυζαντινή περίοδο ακολουθεί η Φραγκοκρατία, από το 1192 ως το 1570, με τρομερές συνέπειες για την Ορθόδοξη Εκκλησία της Κύπρου. Η Κύπρος κατακτήθηκε το 1191 από τον Άγγλο βασιλιά Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο, που την πούλησε πρώτα στους Ναΐτες και το επόμενο έτος στον έκπτωτο Φράγκο βασιλιά της Ιερουσαλήμ Guy De Lusignan που εγκαθίδρυσε το Φράγκικο βασίλειο της Κύπρου. Μαζί με το Φράγκικο βασίλειο εγκαθιδρύθηκε και η Λατινική εκκλησία. Η περιουσία της Ορθόδοξης Εκκλησίας διαρπάγηκε και άρχισαν προσπάθειες υποταγής της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Κύπρου στην Λατινική. Το 1260μ.Χ Ο πάπας Αλέξανδρος ο Δ΄ με την Bulla Cypria κατάργησε τον Ορθόδοξο Αρχιεπίσκοπο και περιόρισε τον αριθμό των Ορθοδόξων Επισκόπων σε 4, της Λευκωσίας, της Αμμοχώστου, της Λεμεσού και της Πάφου. Παράλληλα εκδιώχθηκαν από τις επισκοπικές τους έδρες, τις οποίες κατέλαβε η Λατινική Ιεραρχία. ΄Εδρα του Επισκόπου Λευκωσίας ορίστηκε η Σολέα, της Αμμοχώστου η Καρπασία, της Λεμεσού τα Λεύκαρα και της Πάφου η Αρσινόη, η σημερινή Πόλη της Χρυσοχούς. Η Αρσινόη ήταν μέχρι τότε χωριστή έδρα επισκόπου, αλλά καταργήθηκε το 1260 και ενσωματώθηκε στην Επισκοπή Πάφου. Από τότε διατηρήθηκαν αναλλοίωτα τα όρια της Επισκοπής Πάφου. Ο πάπας διόρισε σαν πρώτο επίσκοπο Αρσινόης το Νείλο. Τα χρόνια αυτά δεν γνωρίζομε σχεδόν τίποτε για την εσωτερική ζωή της Εκκλησίας της Πάφου. Οι επίσκοποι Πάφου μετείχαν ακούσια στις συνόδους που καλούσαν οι Λατίνοι Αρχιεπίσκοποι, ενώ κατά την εκλογή τους υποχρεώνονταν να δίδουν όρκο υποταγής στο Λατίνο επίσκοπο της Πάφου, σύμφωνα με τη Bulla Cypria του Πάπα Αλεξάνδρου.
Το 1570 οι Τούρκοι κατέλαβαν την Κύπρο. Θέλοντας να επιτύχουν μια ειρηνική κατοχή του νησιού αποκατέστησαν το Αυτοκέφαλο της Εκκλησίας της Κύπρου. Ο αριθμός των επισκοπών, πέραν από την Αρχιεπισκοπή, που βαθμιαία ονομάστηκαν μητροπόλεις, περιορίστηκε σε τρεις. Από το δεύτερο μισό του 17ου αιώνα καθορίζονται οριστικά η Αρχιεπισκοπή και οι Μητροπόλεις Πάφου, Κιτίου και Κυρηνείας.
(ο άγιος Πανάρετος)
Οι εκάστοτε Επίσκοποι της Εκκλησίας της Πάφου μαζί με τον Αρχιεπίσκοπο και τους άλλους ιεράρχες ανέλαβαν εθναρχικό ρόλο και αγωνιζόντουσαν για την επιβίωση και απελευθέρωση του λαού της Κύπρου. Το 1609 και 1617 αντίστοιχα, ο Πάφου Λεόντιος προσυπέγραψε μαζί με τους άλλους επισκόπους την επιστολή που έστειλε ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος στο βασιλιά της Ισπανίας Φίλιππο Γ΄ και στο δούκα της Σαβοΐας ζητώντας την απαλλαγή της Κύπρου από τους Τούρκους κατακτητές. Το 1765 ο Μητροπολίτης Πάφου Χρύσανθος, μαζί με τον Αρχιεπίσκοπο Παϊσιο και τον Κυρηνείας Χρύσανθο, πήγαν στην Κωνσταντινούπολη για να ζητήσουν οικονομικές ελαφρύνσεις και την καταστολή της εξέγερσης των Τούρκων. Το 1767 ο Πάφου Χρύσανθος ανέλαβε Αρχιεπίσκοπος, όπου και φρόντισε για την ανοικοδόμηση της εκκλησίας της Μονής της Παναγίας Χρυσορροϊάτισσας, της εκκλησίας Αγίου Δημητρίου της Νικόκλειας και του Μοναστηριού του Αγίου Νεοφύτου. Τον Χρύσανθο διαδέχτηκε το 1767 στο θρόνο της Πάφου ο Πανάρετος, ο οποίος διακρίθηκε για την αγιότητά του και τη συμμετοχή στα κοινά. Μαζί με άλλους αρχιερείς συνόδευσε το 1783 τον Αρχιεπίσκοπο Χρύσανθο στην Κωνσταντινούπολη όπου τελικά κατάφεραν να ανακληθεί ο Τούρκος τύραννος διοικητής της Κύπρου Χατζημπακκής. Το 1790 πέθανε, και το 1794 ανακηρύχθηκε ΄Αγιος επί Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Γερασίμου Γ΄. Στη συνέχεια ανέλαβε ο Σωφρόνιος και μετά ο Χρύσανθος. Ο Πάφου Χρύσανθος σφαγιάσθηκε από τον Κουτσούκ Μεχμέτ στις 9 Ιουλίου 1821 μαζί με τον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό και τους άλλους Αρχιερείς, Ηγουμένους, Κληρικούς και Προκρίτους της Κύπρου. Αρχιερείς που εστάλησαν από το Πατριαρχείο Αντιοχείας χειροτόνησαν νέο Αρχιεπίσκοπο και Μητροπολίτες. Μητροπολίτης Πάφου ανέλαβε ο Πανάρετος, ο οποίος ήταν αρχιδιάκονος του σφαγιασθέντος από τους Τούρκους Χρύσανθου. Το 1827 ο Πάφου Πανάρετος, μετά την παύση και εξορία του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού, έγινε Αρχιεπίσκοπος και στη θέση του εξελέγη ο ηγούμενος Χρυσορροϊάτισσας Χαρίτων. Μετά το θάνατο του Χαρίτωνα χειροτονήθηκε Μητροπολίτης ο Αρχιμανδρίτης Λαυρέντιος, ο οποίος αρχιεράτευσε μέχρι το 1869. Ο Λαυρέντιος φρόντισε να απαλλάξει τη Μητρόπολη από τα τεράστια χρέη της. Το Λαυρέντιο διαδέχθηκε ο Νεόφυτος. Ο Νεόφυτος φρόντισε για τη δημιουργία και λειτουργία σχολείων στην Πάφο και ενίσχυσε τα Ελληνικά Εκπαιδευτήρια Λευκωσίας. Το 1888 παραιτήθηκε για λόγους υγείας. Ο Μητροπολιτικός θρόνος έμεινε κενός για δύο χρόνια και το 1890 χειροτονήθηκε Μητροπολίτης ο Επιφάνιος, ο οποίος επίσης φρόντισε για τα σχολεία της Πάφου. Πέθανε το 1899, και ακολούθως για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα ο θρόνος έμεινε κενός, λόγω του Αρχιεπισκοπικού ζητήματος που ακολούθησε το θάνατο του Αρχιεπισκόπου Σωφρονίου το 1900.Στις 7 Μαρτίου 1910 χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Πάφου ο Ιάκωβος Αντζουλάτος που καταγόταν από την Πάτμο. Ανέπτυξε σημαντική δράση σ' όλους τους τομείς, θρησκευτικό, εθνικό, εκπαιδευτικό.
Η Τουρκοκρατία τερματίστηκε το 1878 με την ενοικίαση της Κύπρου στους Άγγλους. Η είδηση αυτή έγινε δεκτή με χαρά από το λαό και την Εκκλησία, αλλά γρήγορα οι ελπίδες τους διαψεύστηκαν. Το 1925 η Αγγλική κυβέρνηση κήρυξε την Κύπρο σε αποικία. Ο λαός αντιλήφθηκε ότι οι Άγγλοι προσπαθούσαν να εδραιώσουν και να μονιμοποιήσουν την κυριαρχία τους στο νησί. Η Εκκλησία πρωτοστάτησε και πάλι στους αγώνες για απελευθέρωση.
(Καθεδρικός Αγ. Θεοδώρου)
Από το 1933, μετά το θάνατο του Αρχιεπισκόπου Κυρίλλου ο Λεόντιος έγινε Τοποτηρητής του Αρχιεπισκοπικού Θρόνου και παρέμεινε ο μόνος Επίσκοπος στην Κύπρο, λόγω της εξορίας των Μητροπολιτών Κιτίου Νικοδήμου και Κυρηνείας Μακαρίου το 1931 από τους Άγγλους. Λόγω της σθεναρής αντίστασής του και της αντίδρασης του κλήρου και του λαού οι Άγγλοι δεν κατάφεραν να αλώσουν την Εκκλησία της Κύπρου. Το 1946 πήγε στην Αθήνα και το Λονδίνο για να ζητήσει την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Το 1947 εξελέγη Αρχιεπίσκοπος, αλλά πέθανε 36 μέρες αργότερα στις 26 Ιουλίου 1947.
Με τη συμμετοχή Ιεραρχών του Οικουμενικού Πατριαρχείου πρώτα εκλέγηκε και ενθρονίστηκε Αρχιεπίσκοπος ο Μητροπολίτης Κυρηνείας Μακάριος και ύστερα, το 1948, χειροτονήθηκαν Επίσκοποι, Πάφου ο πρ. ηγούμενος Κύκκου Κλεόπας, Κιτίου ο Αρχιμανδρίτης Μακάριος Κυκκώτης και Κυρηνείας ο Αρχιμανδρίτης Κυπριανός Κυριακίδης. Το 1950 πέθανε ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος ο Β΄ και τον διαδέχτηκε ο Κιτίου Μακάριος. Ο Πάφου Κλεόπας πέθανε το 1951 και τον διαδέχθηκε ο Φώτιος Κουμίδης. Ο Πάφου Φώτιος εγκατέλειψε τη Μητρόπολη Πάφου και την Κύπρο το Φεβρουάριο του 1956. Επέστρεψε τον Απρίλη του 1959, αλλά υποχρεώθηκε να παραιτηθεί. Τον διαδέχθηκε ο Χωρεπίσκοπος Σαλαμίνος Γεννάδιος. Το 1973 ο Πάφου Γεννάδιος μαζί με τους Μητροπολίτες Κιτίου Άνθιμο και Κυρηνείας Κυπριανό συνωμότησαν κατά του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου του Γ΄ και καθαιρέθηκαν. Το 1973 Μητροπολίτης Πάφου εκλέγηκε ο Χωρεπίσκοπος Κωνσταντίας Χρυσόστομος, που το 1977 ανέλαβε Αρχιεπίσκοπος μετά το θάνατο του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄. Την 25η Φεβρουαρίου 1978 εξελέγη Μητροπολίτης Πάφου ο κ. Χρυσόστομος, Εγκλειστριώτης μέχρι τότε ηγούμενος της μονής του Αγίου Νεοφύτου. Την 5η Νοεμβρίου 2006 ο Θρόνος της Ιεράς Μητροπόλεως Πάφου κενώθηκε με την εκλογή του Χρυσοστόμου Β΄ στον Αρχιεπισκοπικό Θρόνο. Την 29η Δεκεμβρίου 2006 εξελέγη παμψηφεί υπό της προς τούτο συνελθούσης εκλογικής συνελεύσεως Μητροπολίτης Πάφου ο μέχρι τότε Χωρεπίσκοπος Αρσινόης κ. Γεώργιος.
.JPG)
Η πρώτη Μητρόπολη κατά τα βυζαντινά χρόνια (εκκλησία αγίας Κυριακής)
Η Μητρόπολη κατά τα χρόνια Ενετοκρατίας -Φραγκοκρατίας (σήμερατζαμί)
Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΝΕΟ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟ ΝΑΟ